niedziela, 1 listopada 2026

TORT

Tak to już się jakoś poukładało, warstwami, jak blaty tortu albo swetry w szafie: chmury, dach, ja, materac, podłoga. Niżej ziemia, w niej ci, których kiedyś trzeba było zakopać. Rodzice, dziadkowie, jacyś ludzie, których, twarze zacierają się w pamięci. Pochowani z ceremoniałem, łzami, śpiewem, z wieńcami kwiatów i z modlitwami za dusze. Niżej wygłaskana Paskuda, jeszcze niżej Łajka, która umarła na łańcuchu - pochowane z główkami na sianie i pod kołderką z liści. Pod nimi Kicia i wszystkie zagryzione przez nią myszy, szturchane patykami, noszone na łopatkach, obmacywane z podnieceniem przez papierki po cukierkach.
  
Obudziłam się kiedyś z koralikiem w dłoni. Obracałam go z ciekawością w palcach, a kiedy otworzyłam oczy, koralik okazał się martwym chrabąszczem. Z krzykiem wyskoczyłam z łóżka. Nie było rzeczy straszniejszej i bardziej obrzydliwej niż coś, co kiedyś żyło, a teraz jest martwe.
 
Już ciemno, prawie noc. Stukam w ekran, leżąc na sofie. W warstwie, która opada.
 

 
 

sobota, 31 października 2026

REFLEKSJE ŚLICZNE, MAŁO PATRIOTYCZNE

12 tysięcy lat temu, na terenie dzisiejszej Turcji, jakaś tajemnicza cywilizacja budowała Göbekli Tepe.
 
12 tysięcy lat temu nad obszarem dzisiejszej Polski panoszył się lodowiec. Nad powierzchnią lądu sunął potężny, gruby na 2 kilometry, jęzor zmrożonej wody, Przez 100 tysięcy lat niszczył całe wcześniejsze życie: wypierał to, co zdołało się przemieścić, a wszystko, co pozostało, mielił i łączył ze skałą. 
 
10 tysięcy lat temu, po ustąpieniu lodu, rośliny, zwierzęta, mikroorganizmy, a także ludzie ze wschodu, zachodu i południa, z trudem zasiedlali dziwne, zimne, mokre i martwe tereny dzisiejszej Polski. 
 
Ilu z nich niosło geny budowniczych Göbekli Tepe? Ile genów ludzi, którzy budowali Göbekli Tepe, wciąż krąży w genomie prawdziwych Polaków? Może w moim DNA?
 
😃 
P.S. Zdjęcie stanowiska w Göbekli Tepe pożyczone z Wikipedii. 
 


niedziela, 11 października 2026

P.S.2. PISZĘ, BO MOGĘ

 JESZCZE O LALCE 


W powieści Prusa, czytanej po latach na nowo, zwróciły moją uwagę, włożone w przemyślenia Wokulskiego, oskarżenia pisarza pod adresem twórczości poetów romantycznych, kościoła, tradycji itd., które to siły uniemożliwiają traktowanie kobiet w sposób podmiotowy. A to cenna część dzieła literackiego, rzeczywiście pominięta w filmie. 
 
W powieści natomiast Prus traktuje mniej spektakularnie sprawę, narzuconego przez w.w.siły, sposobu traktowania mężczyzn przez kobiety. Obserwujemy zachowania i wyciągamy wnioski, a to jest zawsze subiektywne. 
 
Film od początku do końca więzi bohaterów w narzuconych ramach, ale już w serialu bohaterowie podejmują próbę wyzwolenia. Grają wprawdzie znaczonymi kartami, ale mamy świadomość, a nawet pewien rodzaj satysfakcji, że to się należało bufoniastym strażnikom porządku społecznego. Wokulskiemu się prawdopodobnie udało, zyskał przyjaciela, druha od marzeń i nowy sukces finansowy. Izabela pozostała w symbolicznej drodze - mamy tylko nadzieję, że z zawartością kuferka i świadomością wyprowadzenia w pole swoich okupantów jakoś sobie poradzi.
 

sobota, 10 października 2026

LIMERYK LALKOWY, DZIAŁKOWO-NETFLIKSOWY

 

Pojęła Wydra spod Śrema,
Że jej życie - to żadna bohema,
Kiedy mąż przez sen mruczy:
"Ty chuju borsuczy",
A ona nic z tego nie ma.
 
Zdjęcie zrobione w Gorzowie na działce Iwo Ka
P. S. Fanką Sandry Drzymalskiej jestem od filmu o Simonie Kossak. 



piątek, 9 października 2026

LALKA

 

Byłam wczoraj z Wnuczką (tegoroczną maturzystką) na Lalce.
Wyszłyśmy z kina z poczuciem świetnie spędzonego czasu. Wbrew krytycznym opiniom, które docierały do nas przed seansem, bardzo nam się podobała postać Izabeli Łęckiej - okazała się zgodna z naszymi wyobrażeniami (obie jesteśmy świeżo po lekturze książki).
Wokulski przekroczył nasze oczekiwania. Trochę nas zaskoczył, ale też zachwycił klimat jego sklepu, do innych dekoracji również nie miałyśmy zastrzeżeń. Stuprocentowa zgodność z jakąś wersją prawdy historycznej w tym względzie niewiele nas obchodzi, ludzie są o wiele ciekawsi.
A tak poza tym i wczoraj, i jeszcze dzisiaj miałyśmy o czym pogadać, zarówno na bazie filmu jak i książki. I to też się liczy. 
 

 

czwartek, 1 października 2026

sobota, 19 września 2026

LIMERYK KRÓTKI O TYM, CZYM JESIENIĄ PACHNĄ OGRÓDKI.


Rzekł Major Pomidor z Trybuny:
Żołnierze! To powód do dumy,
Nie obciach i męka!
Niech żaden nie pęka,
Gdy liście mu rwą na perfumy! 
 

 

czwartek, 10 września 2026

LIMERYK PODŁY O TYM JAK DZIAŁAJĄ MODŁY

 

Modli się Papryczka z ogródka w Toporze:
Spraw mój Jedyny Paprykowy Boże
By mi się upiekło
I kocioł, i Piekło!
Zaczęłam ją łaskotać ząbkowanym nożem.
 

 
 
 

poniedziałek, 3 sierpnia 2026

LIRYKA, NIE WIEM KTÓRA, O KISZENIU OGÓRA.

 

Jęknęła Ogrodniczka, rodem spod Łochowa:
-Na rozmiar tych Ogórków nie jestem gotowa!
Krzyknęły Ogórki:
-Obierz nas ze skórki!
Tylko bez gadania, że boli cię głowa!
 

 

piątek, 17 lipca 2026

LIMERYK TĘCZOWY, KUCHENNO-OGRODOWY

 

Płacze zmoknięta Dymka z Pęczek:
Ktoś mnie porzucił, gdy zobaczył Tęczę!
Mruczy Kucharka:
- Trafisz do garnka,
Już ja cię znajdę, za to ręczę! 
 

 

wtorek, 30 czerwca 2026

LIMERYK DRASTYCZNY PROEKOLOGICZNY

 

Pewien Koper, co się rozparł pod Murkiem,
Który "cienia!" i "pić!" wołał ciurkiem,
Głosił: "Ja nie uwierzę
w suszę oraz powietrze nieświeże!"
Zakisili go w słoju z Ogórkiem.
 

 

poniedziałek, 1 czerwca 2026

STRESZCZENIE

 

WYROK, KAWKA.
Kuna przegryzła mi przewody.
Wracałam z salonu z postanowieniem spionizowania naszych domowych, rzekomo bezwzględnych zabójców, zrobienia im w dwuszeregu zbiórki, udzielenia nagany, pouczenia i wysłania z morderczą misją do garażu.
I ten... jakby to powiedzieć... Piłam kawkę i przepraszałam, że tak długo mnie nie było.
 

 

poniedziałek, 13 kwietnia 2026

DZIEWCZYNA O PERŁOWYCH WŁOSACH

Jadę samochodem, Słońce wschodzi, Węgrzy śpiewają. Taki śpiew z tysięcy gardeł, kiedy ulica staje się areną, rzeczywiście porywa. 
 
Relacja się kończy, a jak mam z tyłu głowy, że ci, którzy wygrali z Orbanem to nadal prawica. 
 
A zaraz potem radio nadaje piosenkę Matyldy i Łukasiewicza "Moja córeczko". To piosenka o tym, co robimy naszym córkom, wnuczkom, uczennicom, przyjaciółkom, koleżankom, sąsiadkom, kelnerkom, sprzedawczyniom, siostrom ze zborów, kościołów, pielgrzymek oraz wszelkim dziewczynkom, dziewczynom i kobietom, które spotykamy na naszej drodze. A jeżeli nie my osobiście maczamy palce w tym procederze, to robią to koleżanki i koledzy, nauczyciele, katecheci, kościoły, sąsiedzi, znajomi, panie w sklepie, influencerki, książki, filmy, gazetki itd. itp. itd. 
 
Piosenka jest długa, ale niezbyt chodliwa. Warto wysłuchać do końca.
 

 

niedziela, 5 kwietnia 2026

SZCZOTKA, PUMEKS, MISKA, CIEPŁA WODA.

 

Gerlach proponuje, żeby biskupi obmywali stopy kobietom, a może też dzieciom, dziewczynkom i chłopcom, i - o zgrozo - uzasadnia ten pomysł.
Jestem gotowa zainwestować w nowy sprzęt do higieny stóp. A ablucji może dokonać niekoniecznie biskup, wystarczyłby mi ten ksiądz z Sadownego, który lubił sprawdzać, jak dziewczynkom rosną cycki i którego moja siostra Lidzia (Lidia Pielat) tak pieprznęła w pysk, że wpadł w chorągwie, obrazy, poduszki i te wszystkie procesyjne sprzęty zwyczajowo zgromadzone na zakrystii. Czego jak czego, ale takiej reakcji ze strony grzecznej, uśmiechniętej dziewczynki, to on się nie spodziewał.
A wszystkim zgorszonym czcicielom facetów wystrojonych w złote sukienki przypominam, że nie mają oni nic wspólnego z testamentalnym Jezusem.
Edit:
Karol Fjałkowski:
Jak najbardziej mają wiele wspólnego z Jezusem z Nowego Testamentu. Jezus dokładnie takich jak oni z jego czasów demaskował, wyklinał i przestrzegał przed nimi ludzi.
 

Jesteśmy teraz w okresie Triduum Paschalnego, najważniejszego okresu w kalendarzu liturgicznym katolików. We wszystkich katedrach oraz świątyniach obchodzone są tradycyjne obrzędy związane z Ostatnią Wieczerzą, pojmaniem Jezusa, a w końcu z jego skazaniem i ukrzyżowaniem. To jest taki wyjątkowy czas na nawrócenie, żal za grzechy czy wręcz nawrócenie. Ale dotyczy to jak widzę tylko wiernych. Ich pasterze na taki gest nigdy się nie zdobędą. Nawet ci, którzy od Środy Popielcowej, uczestniczą w procesie karnym ordynariusza tarnowskiego, bp Andrzeja Jeża (rocznik 1963), w tych dniach ponownie wskoczyli w swoje ukochane złote szaty, chwycili za złote pastorały, przy ołtarzu wznoszą złote kielichy i pateny i mają się dobrze. Jak zawsze.
I nawet im na myśl nie przyjdzie, że być może ten Ukrzyżowany i Udręczony na Golgocie Chrystus, także za ich grzechy, to głównie od nich domaga się nawrócenia i żalu za ich liczne upadki moralne.
Obrzędy Wielkiego Tygodnia są niezwykle wymowne i symboliczne. To właśnie w Wielki Czwartek biskupi obmywają nogi starszym kapłanom czy mężczyznom blisko związanym z instytucjonalnym Kościołem.
A dlaczego w tym dniu nie umyto nóg udręczonym i poniżanym przez wieki kobietom? To właśnie kobietom instytucjonalny Kościół winien oddać, chociaż w tak symboliczny sposób, swój szacunek. Bo to je poniżał, traktował jak katolika drugiej kategorii i do dzisiaj kobiety, choć są zdecydowanie lepiej wykształcone od swoich duszpasterzy, nadal są pozbawione praw, jakie przynależą w Kościele mężczyznom. Nawet mniszki czy siostry zakonne nie mają szans na równouprawnienie w szeregach Kościoła. I kto o tym kiedyś zdecydował i decyduje do dzisiaj? Wyłącznie mężczyźni, ci w sutannach czy habitach zakonnych.
A może w tym roku bp Andrzej Jeż powinien umyć nogi w swojej katedrze dzieciom, dziewczynkom i chłopcom, których w tak potworny sposób skrzywdzili liczni księża diecezji tarnowskiej. Dewianci seksualni, którzy przez pokolenia byli chronieni przez tarnowską kurię biskupią.
Z obrzydzeniem obserwowałem procesję księży diecezji tarnowskiej, którzy wczoraj tak uroczyście wkraczali do tarnowskiej katedry. Za nimi kroczyli wszyscy biskupi i dostojnicy diecezjalni. Tak, w tej procesji tarnowskiego kleru poznałem też twarze kilku z nich. Należało tylko splunąć im pod nogi. Jak wam nie wstyd, obłudnicy.
W Wielki Piątek uroczyście adorujecie też Krzyż z Ukrzyżowanym Jezusem. To tylko takie teatralne gesty. Puste gesty, bo wielu z was w nic nie wierzy. I pewnie nigdy nie wierzyło. Gdyby tak nie było, żylibyście inaczej. No, przepraszam. Wierzycie. W mamonę, władzę i wygodne życie.
Chrystus w tych dniach nie pozwoliłby się ubrać w te wasze złote uroczyste szaty, nie piłby z tych waszych złotych kielichów, nie zasiadałby na waszych tronach w żadnej katedrze. On jak mył nogi w Wieczerniku swoim uczniom, to robił to w poczuciu miłości. Dlatego w tych dniach stałby przy tych, których wy codziennie i to od wieków krzywdzicie. Tych najuboższych, tych skrzywdzonych i tych opuszczonych.
Ale ten teatr dla prostego ludu się wkrótce skończy. Spotkamy się ponownie w sądzie Andrzeju, a tam znowu będziesz siedział nie na tronie, ale na ławie oskarżonych...
 

sobota, 7 lutego 2026

ANIOŁ

 

Siedzę na ławeczce i czubkiem buta udeptuję śnieg. Bawię się śniegiem, bo jest zima, mróz zelżał, wiatr ustał, skorupka lodu przyjemnie chrzęści, a miejsce, w którym jestem, nie jest już tak zimne, smutne i pozbawione życia, jak podczas niedawnych, apokaliptycznych mrozów. Próbuję stworzyć wzór liścia paproci, ale  tak wychodzi mi anioł. Skrzydła ma jak skrzydła, a szpony jak szpony. Nie licząc korony – wszystko w nim jest takie jak trzeba. Anioł w śniegu jak się patrzy, domena dzieci, zawianych pechowców i pozbawionych równowagi nieszczęśników.

Siedzę na ławeczce w głębi lasu, otoczona nieskazitelnym śniegiem i oceniam swojego orła. To nie jest moje miejsce. Ktoś, kto je zagospodarował i urządził,  bywał tutaj w trudnych chwilach najsilniejszej potrzeby, największego pragnienia. W chwilach bolesnego niepokoju, który go ogarniał, gdy tylko pomyślał o swoim położeniu, o lodowatej ścieżce, którą sam wydeptywał przez lata w niespodziewanie spolegliwej ziemi, o śniegowej kuli, która pewnej zimy przykuła mu się do nogi i już nigdy nie odpuściła. Był zaskoczony, kiedy zrozumiał, że jego buty już nie potrafią wydeptywać innych dróg, opierają się tworzeniu nowych wzorów, że zawsze już tak będzie krążyć w obrzydłym, zimnym, pozbawionym życia krajobrazie, coraz bardziej niewidzialny, witany co najwyżej machnięciem ręki i wzruszeniem ramion przez przypadkowych, nie dość czujnych przechodniów. W punkcie wyjścia był przecież nieśmiertelny, nie wiedział niczego ani  o szaleństwie, ani o samotności, ani o śmiertelnym zmęczeniu, gdy roześmiany i radosny wyruszał w drogę.

To nie jest moje miejsce. Czasami biorę je w posiadanie, bo mogę. Zwolniło się, bo coś w czyimś życiu ostatecznie dobiegło końca. To nie jest miejsce, w którym da się zostać, ale można wreszcie odetchnąć po wyczerpującym marszu przez las. Opieram się plecami o pień, strącając w śnieg kępkę porostu. Wkładam ją aniołowi pod skrzydło. A potem zamykają mi się oczy. Tak lekko, bez wysiłku. I nie ma nic.