niedziela, 6 listopada 2022
sobota, 5 listopada 2022
ŚNIŁA MI SIĘ WOJNA
Prześladuje mnie ten sen. Przyjrzyj się, mówi, zobacz
jak hipnotyczne jest światło, którym potrafi wybuchnąć
płonąca gazeta. Widzę jak
zwija się do środka suchy liść. Zimny jest popiół,
z którego wygarniam zwęglone litery,
odłamki metalu, serie słów, kości
rzucane nonszalancko na stoliki historii.
W moim bezlitosnym śnie są śmiertelne
nie tylko płatki naskórka, skrawki papieru, włosów, paznokci.
Niekiedy zdarza mi się obudzić, tak jak dzisiaj,
z palcem wskazującym na ekranie smartfona,
z szumem deszczu nad głową, z dziurawym listkiem
przyklejonym do ust. Przejęta nasłuchuję śpiewu bogatek.
piątek, 4 listopada 2022
LIMERYK JESIENNY Z PRZESTROGĄ
I poszedł do barbera. Nie wiedział co go czeka..
wtorek, 1 listopada 2022
ŚMIERĆ NIE ŚMIERĆ
- Ona żyje! - Felczer, wydaje się przerażony. Przyjechał taki kawał drogi tylko po to, żeby stwierdzić zgon. - Do diabła, panie Ryszardzie, niech pan poleje kielicha, może być z miodem. Na miłość Boską, chcecie ją pochować żywcem? Ona żyje!
Babcia leży w swoim drewnianym łóżku, w którym zmarła o świcie. Obudził ją kogut. Usiadła, krzyknęła boleśnie, po czym osunęła się bezwładnie w ramiona oszołomionego Dziadka. Teraz już spokojna, otulona przebraną w świeżą poszwę pierzyną, z głową na białej poduszce, pogodna i rumiana, wydaje się bardziej żywa niż odrętwiały, skulony na zimnej zamietce Dziadek.
- No dobra, nie ma rady, niech pan poleje na drugą nogę - stęka Felczer - zbadamy sprawę. Sprawdza zmarłej tętno, unosi powieki, mierzy temperaturę, ogląda rozległą plamę na karku, świeżą, nieodwracalną i purpurową jak śmierć. - Wylew krwi do mózgu - orzeka i wypisuje akt zgonu.
- Może to letarg... - ostatni raz odwraca się w progu - Kiedy ją będziecie chować? W poniedziałek? Może do pogrzebu się obudzi, to jeszcze dwa dni.
Wypija rozchodniaka, pakuje się na furmankę, ściąga lejce i
pospiesznie odjeżdża w siną dal. Gdzieś tam, za górką i mroczną Konopką,
czeka na niego rozległa poczekalnia. Pośród ścian poczerniałych od
papierosowego dymu, na zwęglonych ze starości, łuszczących się deskach
podłogi, kłębi się tłum kaszlących, zniecierpliwionych pacjentów. -
Penicylina krystaliczna dupę rozrywa, ale panie, jeden zastrzyk i
stajesz pan na nogi - peroruje Pacjent Postępowy w kierunku Zacofanych
Niedowiarków, którzy preferują leczenie doustne.
Ojciec jedzie furmanką po trumnę, miejscowi rozpuszczają wici, listonosze roznoszą telegramy. Ktoś Babcię myje, ktoś jej przypina do sukienki koronkowy kołnierz.
- Może ona była świętą - szepcze Ciotka Jóźka, przerywając modły - ciało świętych nie gnije, pozostaje niezmienione na wieki.
- To może być letarg - szeleści wianuszek kobiet zgromadzonych przed progiem. Rozgarniają nogami stadko ciekawskich kur.
- Ona umarła! - powtarza Dziadek. - Ona nie żyje, ja to wiem!
Ja też wiem, że Babcia nie wróci. Jestem jej ulubioną wnuczką Bożenką. Wybrała dla mnie imię, które brzmi trochę jak: Boże nasz. Gdybym była chłopcem, musiałabym w przyszłości zostać księdzem. Babcia przyszła do mnie tamtego ranka, kiedy zapiał kogut. Przeniknęła przez ścianę, sunęła nad podłogą - była duchem. Pochyliła się nad łóżeczkiem i powiedziała, że musimy się pożegnać, a ja, głupia smarkula, tylko się rozwrzeszczałam. Więcej jej nie zobaczę.
Śmierć jest jak tężejąca
galareta, w której nic się nie zmienia. Jest tylko to, co było, więcej
nie będzie. Może tak jest lepiej - nie zmurszeje posadzone kiedyś
drzewo, ogród nie zdziczeje, a pole się nie wyjałowi i nie porośnie
perzem.
- Boże Ojcze Wszechmogący! Ona faktycznie żyje! - Proboszcz, którego w dniu pogrzebu przywieziono na wyprowadzenie, poddaje się wszechobecnemu zwątpieniu. - Panie Ryszardzie, musimy się naradzić, przecież nie możemy jej pochować żywcem!
Jest
poniedziałek późne popołudnie. Otwarta trumna stoi na katafalku, świece
skwierczą, żałobna pieśń obija się o ołtarze. Przerażeni żałobnicy nie
mogą się oderwać od widoku spokojnej twarzy i różowych policzków
zmarłej, a może tylko pogrążonej w letargu Babci. Tymczasem grupa
spiskowców obraduje na plebanii.W spisku uczestniczą: Proboszcz, Ojciec,
Brat Ojca, Brat Dziadka i Szwagier Zmarłej. W wyniku narady Ojciec
dostaje kłódkę do furtki cmentarza i klucz do Kaplicy Książąt
Krasińskich.
Pogrzeb z pozoru przebiega zwyczajnie: msza, cmentarz, spuszczenie trumny do grobu, kilkadziesiąt szpadli ziemi.
Spiskowcy nie wracają do domu na konsolację, ba, nie przekraczają nawet bramy cmentarza. Za otwartymi wrotami Kaplicy czekają na zachód słońca. Potem ktoś kopie, ktoś rozgarnia ziemię, ktoś stęka, dźwigając trumnę, ktoś stoi na czatach. Cmentarne koty buszują w gałęziach. Ten tchórz, wartownik, ze strachu sra w spodnie!
Babcia leży w otwartej trumnie pośród Książąt Krasińskich, niewzruszona, spokojna i rumiana, doskonale obojętna na wyczyny ratowników.
Czas płynie, mija dzień drugi i Ojciec ma wszystkiego dosyć. Jeden ze
spiskowców chce wracać do domu, morale pozostałych spada na łeb na
szyję.
- Pomóż nam jakoś - prosi Ojciec przyjaciela, miejscowego dentystę.
Dentysta Jurek ma ze sobą skalpel. Głęboko nacina nadgarstek zmarłej.
- Sam zobacz! Ani śladu krwi. Ona nie żyje - mówi.
Na zdjęciu Babcia, Dziadek i ja. Stoimy przed pożydowskim domem, który był też moim domem przez kilka pierwszych lat życia.
wtorek, 25 października 2022
LEKCJA RELIGII
Jest niedziela. Krowy wydojone, gęsi napasione, jajka pozbierane,
kartofle dla świń usiekane motyką. Ojciec czyta jakąś broszurę i ziewa.
Ojoj! Chyba by wolał wyprowadzić ze stajni Kasztana i zabronować
kartoflisko. Ojoj! Mama chyba będzie zmuszona napisać za niego kolejną
pracę zaliczeniową z historii. Póki co wpatruje się w mikroskop i na
kalce technicznej rysuje ołówkiem aparaty szparkowe Plantago major.
Wciskam jej się na kolana, zaglądam w okular mikroskopu, próbuję rysować
miękisz gąbczasty - kiedyś i ja będę studiować biologię. Siostra nuci
pod nosem, coś tworzy na papierze, łamiąc kredkę za kredką. Najmłodsza
zniknęła - pewnie już gania po wsi za dzieciakami. Koledzy dopiero co
wrócili z kościoła, znudzeni i skostniali. Mają trochę czasu na
rozgrzewkę, zanim ich zawołają na obiad. Dziadek wyciąga z kredensu
różaniec, waży w dłoniach, po czym odkłada na miejsce, zatrzaskując
szufladę. Jeszcze nie tak dawno, w swoim domku za żydowską łąką, przy
niedzieli klękał przy łóżku obok Babci, pozdrawiał owoc żywota, wyznawał
swoją grzeszność i prosił o modlitwę w godzinę śmierci naszej. Amen.
Obecnie i Babcia, i godzina jej śmierci, i modlitwa do obrazka nad
łóżkiem - to już przeszłość, wspomnienie, proch. Dom za żydowską łąką
także powoli się rozpada, ale Dziadek uparcie spędza tam noce, w swoim
własnym łóżku, pod własną pierzyną. Pimpek - najmłodsza siostra -
chętnie mu towarzyszy, a Mama macha na to ręką.
Jesteśmy w
żałobie, przygniata nas smutek i niedowierzanie. I jeszcze ten okropny
dzień: jest mroczno, wieje wiatr, chyba jakieś przesilenie.Słyszymy
trzask drzwi wejściowych do szkoły i szuranie w korytarzu. Jakiś
przybysz spada nam z nieba - czasami mamy tę mannę.
- Sąsiad! - domyśla się Ojciec.
Wujo Ślepy stąpa ostrożnie, liczy schodki w ciemnym korytarzu, dokładnie obmacuje klamkę u drzwi.
-
Wujku, wujku, opowiedz bajkę! - wołam radośnie. Sąsiad jest wspaniałym
gawędziarzem, jakkolwiek jego bajki mało kiedy są odpowiednie dla
dziecięcych uszu.
Mama robi dla nas wszystkich herbatę, wsypuje cukier do cukiernicy. Ojciec zdejmuje z kredensu prodiż, w którym kruszeją kocie oczka. Miały być na deser, po rosole, ale kogut się trafił jakiś stary, twardy, a kluski nawet nie zagniecione.
Nasz
gość rozsiada się za stołem. Czekamy wszyscy na kabaret, przydała by
nam się jakaś śmieszna opowieść. Jednak Wujo Ślepy nie chce opowiadać
świńskich bajek, ma przy niedzieli poważniejsze dylematy:
- Była jeszcze taka młoda. Wielka szkoda - wzdycha, wspominając Babcię. - Ale chyba sami państwo rozumiecie: Gdyby na świecie zabrakło kobiet, człowiek sam by mógł rodzić dzieci - oznajmia kategorycznie. - Nie rodzi, bo nie musi, dostał do wyręki niewiastę.
- Nie dałby rady.
Brakuje mu niektórych narządów - mama jeszcze się śmieje, ale zauważam
jak sztywnieje, unosi brwi, prostuje plecy. Czeka na cios. Nic w nią tak
nie uderza, jak nieuctwo i zabobon.
- Mężczyźnie niczego nie
brakuje! - zaperza się Wujo Ślepy. Niech pani zobaczy, pani Danko:
Zwierzęta, które mają jakieś braki, od razu zostały stworzone parami:
koń z kobyłą, krowa z bykiem. Nie wycinał Bóg komarowi żebra, żeby mu
dorobić komarzycę, he he he, tak czy nie? A człowiek został stworzony
pojedynczo, bez żadnych braków, niedostatków, bo przecież na obraz i
podobieństwo Boga. Niewiastę dostał później, do pomocy, do towarzystwa,
dla rozrywki. Kobieta nie jest na tym świecie koniecznie potrzebna,
chociaż się czasem człowiekowi przydaje, no niech pan sam powie, panie
Ryszardzie, tak czy nie? He he he.
Tata zaciąga się Giewontem. Śmiejemy się - wszyscy prócz mamy. Ooo, mama jest już wkurzona jak diabli.
- Wszystko na tym świecie rozwija się z jaj zapłodnionych przez plemniki - oświadcza.
- A pchły też się lęgną z jaj?! Pchły powstają samoistnie z trocin i moczu! - wykrzykuje triumfalnie Wujo Ślepy.
-
No tego to już za wiele - wkurza się coraz bardziej Mama.- to jakaś
bzdura, kompletna ignorancja. Larwy pcheł się lęgną z zapłodnionych jaj,
złożonych przez samice w trocinach!
- Pani Danko, niech pani - za przeproszeniem - naszczy w trociny, to sama się pani przekona, jak tam się zrobi rój!
- A pan niech już lepiej zje to kocie oczko.
Chrupiemy z apetytem. Ciastka są pyszne, upieczone w nowym prodiżu elektrycznym, na mielonych skwarkach, z dżemem malinowym, wysokosłodzonym, ze spółdzielni. Płaty pary falują leniwie nad szklankami, jak latające dywany z egzotycznych baśni. Mama już też się śmieje. Jest niedziela, nie ma wojny, podciągnęli nam prąd, mamy prodiż do pieczenia ciasta i cukier do herbaty. Ściany mieszkania w nowej szkole pachną wapnem i cementem. Łóżka pachną po staremu: stodołą i sąsiekiem. W sobotę wymieniliśmy słomę w siennikach, bo w starej zalęgły się pchły. Wykluły się z jaj.
P.S.
Rafał Betlejewski, autor "365 lekcji religii dla całej rodziny, która chce się wyzwolić" sugeruje czytelnikom, żeby napisali coś o książce, ale ja nie umiem pisać recenzji.środa, 12 października 2022
FABRYKA


